Dlaczego tak trudno odpuścić kontrolę, nawet gdy brakuje nam sił?

Jak odpuścić kontrolę i przestać brać wszystko na siebie? Ciągłe planowanie, sprawdzanie i poprawianie po innych prowadzi do zmęczenia psychicznego i poczucia, że wszystko zależy od Ciebie. Dlaczego tak trudno zaufać innym i pozwolić sobie na niedoskonałość? Była dyrektorka finansowa, dziś mentorka kobiet, wyjaśnia, skąd bierze się potrzeba kontroli i jak odzyskać równowagę.

Wchodzisz do posprzątanej kuchni i czujesz ulgę. Mąż posprzątał. Otwierasz zmywarkę, żeby wstawić kubek. I pojawia się ta myśl: jak można było tak powkładać naczynia? Przecież nic się nie umyje. Ile zmarnowanego miejsca! Czujesz narastającą złość i słyszysz w głowie: „Wszystko muszę zrobić sama”. Zaczynasz przekładać brudne naczynia.

Albo trzeba przygotować ofertę dla kluczowego klienta i pojawia się myśl, że lepiej zrobić to samej. Będzie szybciej i lepiej. Zajmie Ci to chwilę, więc przekładasz inne zaplanowane zadania. Przecież to Ty znasz tego klienta najlepiej. Zastanawiasz się, jakie będzie miał pytania i obiekcje. Jak napisać ofertę, żeby przewidzieć wszystkie możliwe scenariusze? Zamiast chwili spędzasz nad nią dwie godziny. W tym czasie inne Twoje zadania czekają. Zrobisz je wieczorem, kiedy wszyscy będą już słodko spać.

Potem czujesz ogromne zmęczenie i myślisz: „Mam już dość”. Za dużo spraw na głowie, za dużo odpowiedzialności, za dużo decyzji. Jesteś zmęczona, czasem zwyczajnie wyczerpana, a mimo to nadal sprawdzasz, pilnujesz, planujesz i przewidujesz.

Znasz to? Ja znam bardzo dobrze.

Można pomyśleć, że skoro tak bardzo potrzebujesz ulgi, wystarczy trochę odpuścić. Pozwolić innym działać po swojemu, nawet jeśli w Twojej ocenie nie zrobią czegoś idealnie. Tyle że to wcale nie jest takie proste. Kontrola rzadko jest tylko potrzebą zarządzania rzeczywistością. Bardzo często stanowi sposób, w jaki nauczyłaś się radzić sobie z niepewnością i poczuciem, że jeśli sama czegoś nie dopilnujesz, wydarzy się coś, czego konsekwencje będą większe niż wykonanie kolejnej czynności. Kontrola daje poczucie bezpieczeństwa. Nawet wtedy, gdy jednocześnie odbiera siły.

Dlaczego im mniej masz sił, tym trudniej odpuścić?

Tu zaczyna się błędne koło. Im mniej masz sił, tym trudniej znieść niepewność. Zadanie przekazane komuś innemu może wymagać poprawek, a na nie nie masz już energii. Więc robisz wszystko sama. Inni z czasem przestają się starać, bo i tak wszystko poprawisz. Po trzecim przekładaniu naczyń nikt już nie załaduje zmywarki. Zostaje Ci jeszcze więcej spraw, a sił masz coraz mniej. Masz poczucie, że wszystko jest na Twoich barkach, i nie zauważasz, że sama nie pozwalasz innym wziąć na siebie części odpowiedzialności.

Kiedy kontrola staje się sposobem na życie

Planowanie, przewidywanie konsekwencji i dbanie o szczegóły to umiejętności, które pomagają funkcjonować. Szczególnie wtedy, gdy prowadzisz firmę, zarządzasz zespołem albo łączysz wiele ról zawodowych i prywatnych. Problem zaczyna się wtedy, gdy kontrolowanie przestaje być narzędziem, a staje się czymś, bez czego nie potrafisz poczuć się bezpiecznie. Przejmujesz zadania, które spokojnie mogłyby wykonać inne osoby. Nie dlatego, że nikt poza Tobą nie potrafi sobie z nimi poradzić, ale dlatego, że łatwiej zrobić coś samodzielnie, niż znieść niepewność związaną z oddaniem odpowiedzialności. Z zewnątrz wygląda to jak doskonała organizacja i zaradność. W środku narasta napięcie, a w głowie cały czas działa funkcja ciągłego doskonalenia procesów we wszystkich obszarach życia. Tylko czy da się wszystko kontrolować?

Co tak naprawdę próbujemy kontrolować?

Wydaje się, że kontrolujemy zadania, ludzi i terminy. Pod powierzchnią próbujemy jednak kontrolować to, czego najbardziej się obawiamy. Może boisz się popełnić błąd. Może nauczyłaś się, że nie można na nikim polegać. Idealna mama, menedżerka, partnerka. Nie możesz sobie pozwolić na to, żeby coś zostało zrobione gorzej, niż Ty byś to zrobiła. Bo co inni o Tobie pomyślą? Co Ty o sobie pomyślisz, jeśli dom nie będzie idealnie posprzątany, a oferta nie będzie uwzględniała wszystkiego, czego potrzebuje klient?

Jako CFO, przygotowując dokumentację biznesową, cały czas zastanawiałam się, czy rzeczywiście przewidziałam wszystko i każdy możliwy scenariusz. I wiesz co? Życie wiele razy zweryfikowało moje założenia. Nie mogłam przewidzieć pandemii ani tego, że transporty z Chin zostaną wstrzymane, co wpłynie na zatowarowanie i sprzedaż w firmie. Nie mogłam też przewidzieć, że ktoś bliski zachoruje i będzie potrzebował mojej opieki oraz czasu, a ja będę musiała całkowicie przeorganizować swój kalendarz.

Takie sytuacje uruchamiały we mnie pytania, których na co dzień nie dopuszczałam do głosu:

  • Czy jestem w stanie wszystko przewidzieć?
  • Czy jeśli czegoś nie dopilnuję, ktoś uzna, że nie nadaję się do swojej roli?
  • Czy jeśli nie będę wszystkiego pilnować, nadal będę potrzebna?

To już nie są pytania o organizację czasu. Dotykają poczucia bezpieczeństwa, własnej wartości i miejsca w relacjach.

Jak odpuścić kontrolę? Zacznij od jednej małej zmiany

Wiedza o tym, że nie musisz wszystkiego kontrolować, nie oznacza jeszcze, że potrafisz zachować się inaczej, kiedy pojawia się napięcie. Dlatego zmiana nie zaczyna się od decyzji, że od dziś wszystko będzie inaczej, ale od pracy nad jedną konkretną sytuacją.

W pracy z kobietami korzystam z metody 4Z.

Zauważ. Zatrzymaj się i zauważ, co dzieje się w Tobie i w Twoim ciele. W jakich sytuacjach najtrudniej Ci odpuścić? Co czujesz, kiedy nie masz wpływu na przebieg wydarzeń? Czasem samo zauważenie tego, co się z Tobą dzieje, pozwala przerwać automatyczną reakcję.

Zdemaskuj. Zrozum, jaki schemat się uruchamia i dlaczego. Czego obawiasz się najbardziej, kiedy pozwalasz innym działać po swojemu? Czy naprawdę musisz się tym zająć, czy po prostu trudno Ci znieść, że nie masz tego pod kontrolą?

Zdecyduj. Wybierz jeden mały krok inny niż zazwyczaj i zrób go. Przypomnij sobie ostatni tydzień i jedną rzecz, którą przejęłaś, choć ktoś inny mógł ją zrobić. Oddaj ją i przez siedem dni nie poprawiaj.

Zaufaj. Zaufaj sobie i pozostań przy swoim wyborze. Sprawdź, co się pojawia. Może niepokój, może irytacja, a może poczucie winy. To nie oznacza, że robisz coś niewłaściwego. Dotykasz sposobu funkcjonowania, który przez długi czas dawał Ci poczucie bezpieczeństwa.

Kiedy dziś otwieram zmywarkę i czuję narastającą irytację, zauważam ją. Czasem odpuszczam. Trudno, może nie wszystko umyje się idealnie. Najwyżej uruchomię zmywarkę drugi raz. A czasem układam naczynia po swojemu, ale bez złości i frustracji, że ktoś zrobił to inaczej. Rozumiem, że zrobił najlepiej, jak potrafił. Ja potrafię zrobić to bardziej optymalnie, mam taką umiejętność. Dziś wybieram, że poprawię, bo mam na to ochotę. Tylko dziś, nie zawsze.

W pracy natomiast zawsze daję informację zwrotną, bo zależy mi na określonym rezultacie. To inwestycja w przyszłość, dzięki której zadanie może być kiedyś wykonane wystarczająco dobrze według moich standardów. Może nie idealnie, ale wystarczająco dobrze.

Odpuścić kontrolę nie znaczy przestać się troszczyć

Warto rozróżnić dwie rzeczy, które często ze sobą utożsamiamy: odpowiedzialność i kontrolę. Odpowiedzialność oznacza, że podejmujemy decyzje, dbamy o ważne dla nas sprawy i bierzemy pod uwagę konsekwencje swoich działań. Kontrola zaczyna się tam, gdzie próbujemy zagwarantować sobie określony rezultat, nawet jeśli wymaga to nieustannego nadzorowania wszystkiego i wszystkich.

Nie mamy wpływu na każdą decyzję innych ludzi. Nie przewidzimy wszystkich okoliczności. Możemy jednak zdecydować, za co rzeczywiście chcemy brać odpowiedzialność, a co próbujemy kontrolować z obawy przed niepewnością. Odpuścić nie oznacza stać się obojętną, zrezygnować z ambicji czy przestać dbać o jakość. Może to oznaczać zgodę na to, że ktoś zrobi coś inaczej niż Ty, może nie idealnie, ale wystarczająco dobrze. I na to, że niektóre sprawy mogą poczekać.

Może brak sił nie jest powodem, dla którego trudno Ci odpuścić, ale skutkiem ciągłego kontrolowania. Następnym razem, kiedy złapiesz się na poprawianiu, powiedz sobie: „To jest wystarczająco dobrze”. I sprawdź, co się stanie. Czy naprawdę musimy mieć wszystko pod kontrolą, żeby poczuć się bezpiecznie?

Rozpoznajesz siebie w tym tekście? Zapraszam na mój kanał na YouTube. Jeszcze w listopadzie rusza tam seria „Po swojej stronie”, w której pokazuję różne odcienie bycia kobietą w różnych rolach.


Autorka: Asia Elżbieta Charkiewicz – mentorka kobiet, autorka programu mentoringu 1:1 „Być po swojej stronie”. Przez ponad 20 lat pracowała w finansach i zarządzaniu. Jako dyrektorka finansowa poprowadziła sprzedaż firmy do funduszu, a potem była dyrektorką operacyjną. Potrafiła przygotować budżet na kilka milionów złotych, jednak nie umiała odpowiedzieć sobie na dwa proste pytania: „Czego dziś potrzebuję?” i „Co teraz czuję?”.2026

Więcej informacji o działaniach Asi znajdziesz na www.asiacharkiewicz.pl oraz na YouTube.

iKobiece.pl
Author: iKobiece.pl