Depresja poporodowa – realny problem zdrowia psychicznego kobiet w Polsce
Macierzyństwo często przedstawiane jest jako czas radości i spełnienia, ale dla wielu kobiet w Polsce staje się poważnym wyzwaniem psychicznym. Badania wskazują, że od 10% do nawet 30% świeżo upieczonych matek doświadcza depresji poporodowej (Fejfer-Szpytko, 2016; Rymaszewska, 2005). W badaniu przeprowadzonym wśród kobiet po porodzie w województwie pomorskim stwierdzono, że 6,4% badanych spełniało kryteria depresji klinicznej na podstawie skal EPDS i PHQ-9 (Maliszewska, Świątkowska-Freund, Bidzan & Preis, 2017).
Szacuje się, że w Polsce co roku kilkadziesiąt tysięcy kobiet może zmagać się z depresją okołoporodową. Niestety, brak krajowego rejestru uniemożliwia dokładne określenie skali zjawiska. Według danych WHO, globalnie około 13% kobiet doświadcza depresji w okresie okołoporodowym (Światowa Organizacja Zdrowia, 2019; GUS, 2020).
Dlaczego tak wiele kobiet doświadcza depresji poporodowej?
System opieki okołoporodowej w Polsce koncentruje się głównie na aspektach fizycznych ciąży i porodu, pozostawiając kobietę bez odpowiedniego wsparcia psychicznego już po sześciu tygodniach – czyli w momencie zakończenia standardowej opieki położniczej (PTP, 2019). To właśnie wtedy wiele kobiet zmaga się z silnymi wahaniami hormonalnymi, wyczerpaniem oraz izolacją, co może sprzyjać rozwojowi objawów depresyjnych (AOTMiT, 2020).
Dodatkowo czynniki psychologiczne – takie jak wysoki poziom neurotyczności, stres w czasie ciąży, hospitalizacja czy brak wystarczającego wsparcia społecznego – znacząco zwiększają ryzyko rozwoju depresji poporodowej (Maliszewska et al., 2017).
Jak diagnozować depresję poporodową?
Zgodnie z rekomendacjami Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), zaleca się stosowanie Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej (EPDS) oraz formularza PHQ-9 jako narzędzi przesiewowych u kobiet w ciąży i do roku po porodzie.
- Wynik EPDS ≥13 oznacza wysokie ryzyko depresji i konieczność konsultacji psychiatrycznej.
- Wynik 10–12 wymaga powtórzenia badania po 2–4 tygodniach (AOTMiT, 2020; MZ, 2021).
Jak leczyć depresję poporodową?
Zgodnie z polskimi wytycznymi leczenie powinno opierać się na psychoterapii, głównie w nurcie poznawczo-behawioralnym. W cięższych przypadkach zaleca się również leczenie farmakologiczne pod kontrolą psychiatry, z uwzględnieniem bezpieczeństwa karmienia piersią (Rymaszewska, 2005; e-Medest, 2024).
Ogromne znaczenie w procesie zdrowienia ma wsparcie otoczenia – obecność wspierającego partnera, rodziny oraz środowiska społecznego wpływa pozytywnie na zdrowie psychiczne kobiety (Maliszewska et al., 2017).
Dlaczego warto reagować jak najszybciej?
Nieleczona depresja poporodowa może prowadzić do poważnych konsekwencji: zaburzeń więzi z dzieckiem, pogorszenia relacji rodzinnych, a także opóźnień w rozwoju emocjonalnym i poznawczym dziecka (Światowa Organizacja Zdrowia, 2019). Długotrwałe objawy bez interwencji pogłębiają cierpienie matki i negatywnie wpływają na całą rodzinę.
Zdrowie psychiczne kobiet to priorytet
Macierzyństwo nie zawsze musi być czasem radości – i to jest w porządku. Coraz więcej kobiet doświadcza psychicznego przeciążenia związanego z presją społeczną, brakiem wsparcia oraz samotnością w nowej roli. Warto mieć odwagę, by poprosić o pomoc.
Jeśli jesteś w ciąży lub niedawno urodziłaś i czujesz, że jest Ci ciężko – porozmawiaj z lekarzem, zapisz się na konsultację psychologiczną. Wiele gmin oferuje bezpłatne wsparcie psychologiczne, a prywatna terapia staje się coraz bardziej dostępna.
Twoje zdrowie psychiczne jest równie ważne, jak zdrowie Twojego dziecka.
Zapraszamy Cię do skorzystania z psychoterapii w VirtuTerapia – to może być pierwszy krok do spokojniejszego, pełniejszego i szczęśliwszego życia
Bibliografia (styl APA):
- AOTMiT. (2020). Rekomendacja nr 13/2020 dotycząca przesiewowego wykrywania depresji poporodowej.
- e-Medest. (2024). Depresja poporodowa – jak pomóc młodej mamie?.
- Fejfer-Szpytko, A. (2016). Depresja poporodowa – częstość występowania i uwarunkowania.
- Główny Urząd Statystyczny (GUS). (2020). Zdrowie kobiet w Polsce – raport tematyczny.
- Maliszewska, K., Świątkowska-Freund, M., Bidzan, M., & Preis, K. (2017). Ryzyko depresji poporodowej a cechy osobowości i wsparcie społeczne. Psychiatria Polska, 51(5), 889–898.
- Ministerstwo Zdrowia. (2021). Standardy opieki okołoporodowej – aktualizacja.
- Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP). (2019). Rekomendacje dot. wsparcia psychologicznego kobiet w ciąży i połogu.
- Rymaszewska, J. (2005). Zaburzenia depresyjne w okresie ciąży i połogu – diagnoza i leczenie.
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). (2019). Mental Health and Maternal Wellbeing – European overview.
Autorka: Sonia Styrkacz – psycholożka kliniczna i terapeutka poznawczo-behawioralna (CBT), specjalizująca się we wspieraniu kobiet w trudnych momentach życia. Ukończyła studia podyplomowe z doradztwa zawodowego, interwencji kryzysowej oraz posiada przygotowanie pedagogiczne. Jej doświadczenie obejmuje pracę z traumą, kryzysem okołorozwodowym, zdradą, depresją, lękami, wyzwaniami rodzicielstwa, stratą oraz niskim poczuciem własnej wartości. W pracy łączy empatię z indywidualnym podejściem, tworząc bezpieczną przestrzeń do refleksji i zmiany. Wierzy, że każda kobieta ma w sobie siłę, by budować życie w zgodzie ze sobą.
