Jak nasze przekonania sabotują rozwój zawodowy?

Jako Coach i Doradczyni Zawodowa, na co dzień spotykam się z osobami, dla których trudności z  wysłaniem CV i aplikowaniem o pracę to tylko wierzchołek góry lodowej. Pod spodem bardzo często kryją się blokady i niepewności co do samego/samej siebie, otaczającego nas świata, czy  sytuacji na rynku. Te blokady i niepewności to nic innego jak przekonania, czyli myśli, opinie lub  założenia, które uznajemy za prawdziwe. Przekonania mogą być świadome lub podświadome i  wpływają na to, jak reagujemy w różnych sytuacjach, podejmujemy decyzje, interpretujemy  zdarzenia oraz jak odczuwamy emocje. 

Przekonania kształtują się na podstawie doświadczeń życiowych, wychowania, otoczenia i  społeczeństwa. Nie zawsze jednak zdajemy sobie sprawę z tego, jak silny wpływ mają one na nasze decyzje zawodowe oraz rozwój kariery. Przekonania, które nosimy w sobie, mogą działać zarówno  jako motywatory, jak i blokady w osiąganiu zawodowych celów. Poniżej zobaczysz najczęstsze  przekonania, z jakimi borykają się moje Klientki, a także to, w jaki sposób negatywne przekonania  mogą sabotować Twój rozwój zawodowy oraz jak możesz je rozpoznać i zmienić.

1. „Nie jestem wystarczająco dobry/a” / „Jestem beznadziejna, do niczego się nie nadaję.” 

Jednym z najbardziej powszechnych i szkodliwych przekonań jest poczucie bycia niewystarczającą,  niezbyt dobrą, a nawet bycia beznadziejną. Osoby, które wierzą, że nie są wystarczająco  kompetentne, inteligentne lub doświadczone, często unikają aplikowania na wyższe stanowiska, nie  podejmują wyzwań, które mogłyby przynieść im rozwój, lub pozostają w pracy, która nie daje im  satysfakcji. 

Te przekonania sabotują rozwój zawodowy, ponieważ tworzą barierę psychiczną, która  uniemożliwia odkrywanie nowych możliwości.  

2. „Muszę być perfekcyjny/a, aby osiągnąć sukces” 

Perfekcjonizm to kolejna pułapka, w którą często wpadamy. Wiele osób wierzy, że musi być doskonałe, zanim podejmie się jakiegokolwiek wyzwania. W efekcie opóźniają działania, czekając  na moment, kiedy będą „idealnie” przygotowane. 

To przekonanie nie tylko blokuje rozwój zawodowy, ale także może prowadzić do wypalenia. W  świecie pracy nie chodzi o bycie perfekcyjnym, ale o ciągłe doskonalenie swoich umiejętności i  gotowość do nauki na błędach. 

3. „Trzeba mieć jakąkolwiek pracę.” 

Wiele osób pozostaje w zawodach, które nie rozwijają ich kreatywności, nie oferują możliwości  rozwoju ani nie spełniają ich wartości, tylko dlatego, że wierzą, iż „trzeba mieć jakąkolwiek pracę”.  Tym samym odmawiają sobie możliwości poszukiwania ról, które mogłyby przynieść zarówno  sukces finansowy, jak i satysfakcję zawodową. Być może w rodzinach takich osób było wstydem nie mieć pracy, być bezrobotnym/tną? A być może takie osoby nie widziały w swoim otoczeniu osób, które miały satysfakcjonującą pracę, a mimo to się tej pracy trzymały będąc nieszczęśliwe? 

4. ”Trzeba mieć stabilną, dobrze płatną pracę.” 

To przekonanie jest głęboko zakorzenione w kulturze pracy, zwłaszcza w społeczeństwach, które  promują stabilność finansową jako główny wyznacznik sukcesu. Oczywiście stabilność i kwestie  finansowe są ważne, jednak koncentracja wyłącznie na nich może sprawić, że rezygnujesz z  poszukiwania pracy, która daje satysfakcję i spełnienie. Dla wielu osób pieniądze są wysoko w  hierarchii wartości, natomiast każdy z nas ma inną listę wartości, rzeczy dla nas ważnych. Być może dla Ciebie jest to rodzina i to ona jest priorytetem, a nie nadgodziny spędzone w pracy za dodatkowe benefity? 

5. „Rynek pracy jest niesprawiedliwy” / „Rekruterzy są niesprawiedliwi” 

Przekonanie, że rynek pracy jest niesprawiedliwy, prowadzi do pasywnej postawy wobec kariery.  Osoby, które wierzą, że system rekrutacyjny działa na ich niekorzyść, mogą stracić motywację do  aktywnego poszukiwania pracy, doskonalenia swoich umiejętności czy budowania sieci kontaktów. 

Chociaż realia rynku pracy mogą być trudne, szczególnie w niektórych branżach, to takie  przekonanie sprawia, że osoba przestaje dostrzegać swoje możliwości wpływu na swoją karierę.  Skupienie się na zewnętrznych przeszkodach zamiast na tym, co można zrobić lepiej, zamyka drogę do postępu, „oddaje” odpowiedzialność za Twoje życie zawodowe komuś innemu. 

Jak zmienić sabotujące przekonania?

Praca nad zmianą ograniczających przekonań jest kluczowym elementem rozwoju zawodowego. Ja  pracuję z Klientami/tkami metodą, która się nazywa Racjonalna Terapia Zachowania (RTZ). RTZ  uczy, jak zmieniać sposób myślenia, aby skuteczniej radzić sobie z trudnymi sytuacjami i wzmocnić rozwój zawodowy, a oto jej skrócona wersja, która pomoże Ci w rozpoznaniu i przeformułowaniu  niezdrowych przekonań: 

A. Zidentyfikuj zdarzenie aktywujące: 

Zacznij od rozpoznania sytuacji, która wywołała/wywołuje w Tobie negatywne emocje lub myśli,  np. „Kiedy mam zacząć wysyłać swoje CV, to boli mnie brzuch i głowa. Chcę uciec sprzed  komputera”. 

B. Zbadaj, co się dzieje w emocjach: 

„Kiedy mam wysłać swoje CV, to boli mnie brzuch i głowa. Czuję wstyd, stres i strach.” C. Zobacz, jakie działanie podejmujesz lub nie przez takie emocje: 

„Kiedy czuję wstyd, stres i strach, zamiast wysłać CV, odchodzę od komputera. Nie wysyłam  swojego CV na stanowiska, które mi się podobają.” 

D. Przeanalizuj, jakie myśli wywołały emocje takie jak wstyd, stres, strach: 

Co powiedziałeś/aś sobie? Np. „Jestem beznadziejny/a”, „Nigdy nie dostanę tej pracy”, „I tak się nie uda!”. To Twoje myśli wywołały emocje, a nie na odwrót! 

„To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy”.

E. Przeanalizuj swoje przekonania: 

Oceń, czy Twoje myśli i przekonania są realistyczne, czy są faktem. Czy to fakt, że każdy rekruter  Cię odrzuci? Czy taka myśl pomaga Ci osiągać cele? Czy sprawia, że dobrze się czujesz? Myśl  oparta na faktach, realistyczna, to zdrowa myśl – ona nam pomaga w osiąganiu celów, chroni nasze  zdrowie i pomaga nam się czuć, tak jak chcemy się czuć. 

F. Zmieniaj myśli i ćwicz nowe zachowania! 

Zastanów się, jak Ty chcesz się czuć w podobnych sytuacjach, jak się chcesz zachowywać? Chcesz  odczuwać radość i spokój? A zatem pomyśl, jak zastąpić niezdrowe przekonania bardziej  racjonalnymi i konstruktywnymi. Zamiast „Nigdy nie znajdę pracy”, pomyśl „Każde wysłane CV to  nowa szansa”, „Znajdę pracę w swoim czasie”. 

Podążaj za nowymi, zdrowszymi przekonaniami. One potrzebują czasu, aby wydeptać sobie nowe  ścieżki w głowie – tak jak przy kształtowaniu zdrowych nawyków. 

Przekonania mają ogromny wpływ na nasze życie zawodowe. Te, które nas ograniczają, mogą sabotować nasz rozwój, hamować podejmowanie wyzwań i blokować nas przed osiągnięciem  sukcesu. Na szczęście mamy nad nimi kontrolę – możemy je rozpoznać, przeformułować i zmienić.  Praca nad przekonaniami to proces, który wymaga wysiłku, ale otwiera drogę do pełniejszego,  bardziej satysfakcjonującego rozwoju zawodowego.


Autorka: Anna Rutkowska-Mól – Doradczyni zawodowa, Coach na ścieżce do certyfikacji na poziomie PCC ICF, trenerka, była  rekruterka na rynki zagraniczne dla dużych, międzynarodowych firm (Deloitte, Zurich Insurance,  Novartis) i lektorka angielskiego. Fanka networkingu. Prowadzi swoją działalność ARM – Coaching i Doradztwo Zawodowe, w której oferuję usługi  zarówno w języku polskim, jak i angielskim.