Jak skutecznie realizować cele? Ekspertka wyjaśnia, co naprawdę decyduje o sukcesie – Wywiad z Moniką Sałapat
Motywacja bywa zmienna, perfekcjonizm potrafi paraliżować, a sukces częściej rodzi się z rutyny niż z przełomowych decyzji. O tym, dlaczego planowanie to coś więcej niż lista zadań, jak rozumieć porażki i gdzie naprawdę zaczyna się zmiana, rozmawiamy z Moniką Sałapat – psycholożką, badaczką uzależnień i trenerką mentalną.
Redakcja: Co najbardziej różni osoby, które konsekwentnie realizują swoje cele, od tych, które porzucają je już na początku?
Monika Sałapat: Różnica nie tkwi w motywacji, tylko w strategii na moment kryzysu. Osoby skuteczne nie pytają, czy im się chce. One wiedzą, co zrobią, gdy przestanie im się chcieć. Ja często powtarzam, że motywacja jest zmienna, determinacja i plan są stabilne. To one niosą przez proces.
Jak z perspektywy psychologicznej wygląda moment inicjacji realnej zmiany?
Realna zmiana zaczyna się wtedy, gdy przestajemy się oszukiwać. To moment, w którym jasno widzimy, że obecny stan kosztuje nas więcej niż wysiłek zmiany. Możemy tworzyć warunki sprzyjające temu momentowi poprzez refleksję, zatrzymanie i świadome decyzje. Zmiana nie zaczyna się od działania, tylko od uczciwego spojrzenia na siebie.
Jak skutecznie wyznaczać kierunek rozwoju w świecie pełnym bodźców?
Najpierw kierunek, potem tempo. Wiele osób planuje życie jak listę zadań, a nie jak spójną drogę. Zawsze zachęcam, by zacząć od pytania: jak chcę się czuć w swoim życiu? Cele bez zakorzenienia w wartościach prowadzą do bycia zajętym, nie spełnionym.
Jak konstruować cele, aby wzmacniały sprawczość, a nie generowały presję?
Presja pojawia się wtedy, gdy cel staje się testem naszej wartości. Dlatego cele powinny opierać się na procesie, nie na perfekcyjnym wyniku. Dobrze postawiony cel daje poczucie wpływu tu i teraz. Nasze cele mają nas wspierać i dodawać wartości naszemu życiu, a nie generować dodatkowy stres.
Jakie przekonania najczęściej sabotują osiąganie celów?
Najbardziej destrukcyjne jest myślenie „albo idealnie, albo wcale”. Zaraz po nim pojawia się przekonanie, że jeśli jest trudno, to znaczy, że to zła droga. Tymczasem trudność bardzo często jest sygnałem wzrostu, a nie błędu.
Czy perfekcjonizm wspiera, czy utrudnia efektywne planowanie?
Perfekcjonizm utrudnia, bo zamienia planowanie w unikanie działania. To nie jest wysoka poprzeczka, tylko lęk przed oceną. Skuteczne planowanie wymaga zgody na niedoskonałość, korekty i uczenia się w drodze. Postęp zawsze wygrywa z perfekcją.
Czym różni się planowanie od realnego przygotowania do działania?
Planowanie odpowiada na pytanie „co”, a przygotowanie do działania – na pytanie „co zrobię, gdy pojawi się opór”. Kluczowe jest to drugie. Życie rzadko realizuje nasze plany zgodnie z kalendarzem, dlatego trzeba planować także trudne momenty.
Co bardziej determinuje sukces: jasno zdefiniowany cel czy codzienna rutyna?
Cel nadaje sens, ale to rutyna robi robotę. Sukces rodzi się w powtarzalności, nie w przełomowych momentach. Zawsze podkreślam: nie pytaj, co chcesz osiągnąć, ale jak chcesz żyć na co dzień.
Jak niepowodzenia wpływają na dalsze działanie?
Niepowodzenia nie zatrzymują ludzi. Robi to sposób, w jaki je interpretują. Jeśli porażka staje się etykietą, blokuje. Jeśli informacją zwrotną – wzmacnia. Dojrzałość polega na refleksji, a nie na samokrytyce.
Który element planowania jest najbardziej niedoceniany?
Umiejętność rezygnacji. Wciąż uczymy się zaczynać, a zbyt rzadko świadomie kończyć. Rezygnacja z tego, co już nam nie służy, bywa jednym z najważniejszych aktów samorealizacji.
Co sprawia, że plan staje się realnym procesem, a nie deklaracją?
Regularny kontakt z planem. Nie perfekcja, lecz powracanie. Plan działa wtedy, gdy jest żywy, gdy go aktualizujemy, korygujemy i prowadzimy z nim dialog, kiedy staje się spójny z naszym życiem. Planowanie to relacja, nie jednorazowa decyzja.
Wywiadu udzieliła: Monika Sałapat – psycholożka, badaczka uzależnień i trenerka mentalna. W swojej pracy łączy wiedzę psychologiczną z doświadczeniem zawodowym i codziennymi wyzwaniami kobiet. Interesuje się procesami zmiany, odpornością psychiczną oraz rolą uważności w życiu.
Więcej informacji o działaniach Moniki znajdziesz na www.monikasalapat.com oraz na Instagramie.
