Mentoring jako narzędzie w wychowaniu liderów: Jak wspierać dzieci w rozwoju umiejętności przywódczych?

„Nie oczekuj, że Twoje dziecko będzie takim, jakim Ty chcesz, żeby było, pomóż mu stać się sobą, a nie Tobą” – cytat Janusza Korczaka bardzo dobrze oddaje wyzwania dzieci, na których rodzice przerzucają swoje niespełnione ambicje. 

Rodzice obawiając się, że ich dzieci nie osiągną sukcesu w życiu, często myślą w sposób nieuświadomiony o swoich niezrealizowanych celach. Łatwo jest im wejść w nadmierną kontrolę, gdy u dziecka pojawiają się problemy, np. z nauką. Niestety jest to błędne koło, gdyż nadmierna kontrola jest informacją dla dziecka, że samo nie da rady. 

Wpływ nadmiernej kontroli na rozwój dziecka

Objaw lęku, który występuje u rodziców w postaci nadmiernej kontroli może implikować u dzieci postawę unikania rzeczy, które mogą być dla nich dobre, na przykład odrabianie pracy domowej. Kontrolujące podejście u rodziców daje duże prawdopodobieństwo, że u ich dzieci zacznie zmniejszać się zainteresowanie rzeczami, które naprawdę mają dla nich znaczenie.

Natomiast wiara rodzica, że ​​wszystko w końcu się ułoży, z pewnością sprawi, że dziecko będzie chciało samo podejmować próby i zacznie walczyć o swoje potrzeby. To ważna część bycia liderem, umiejętność poradzenia sobie z porażką. Nauczanie dzieci, aby ciągle próbowały i pokonywały wyzwania, może pomóc im wypracować cierpliwości oraz wytrwałości, aż zrobią coś dobrze. Kwintesencją będzie poczucie bycia spełnionym i dumnym z siebie, kiedy w końcu osiągną swój cel. Porażka jest tylko szansą, aby zrobić coś ponownie tylko w inny sposób.

To, co naprawdę warto zrobić, to pozwolić  dzieciom doświadczyć naturalnych konsekwencji ich błędów czyli na przykład chodzenia do szkoły nieprzygotowanym. Uczenie się na własnych błędach jest dla nich cenną lekcją. A ważną rolą rodzica jest bycie przy dziecku mimo jego wzlotów i upadków.  Dziecko sfrustrowane niepowodzeniem często szuka uznania, że było mu naprawdę ciężko. To poczucie akceptacji mimo popełnionego błędu daje dziecku duży fundament do radzenia sobie w przyszłości jako lider z przeciwnościami losu. Wspiera też poczucie własnej wartości, kiedy w takim momencie nie spotkał się ze srogą oceną bliskich tylko z towarzyszeniem przy przeżywaniu tej sytuacji.

Rola inteligencji emocjonalnej rodzica

Każdy z rodziców charakteryzuje się pewnym specyficznym dla siebie „stylem emocjonalnym”, czyli indywidualną reakcją emocjonalną na zdarzenie czy sytuacje. Inteligencja emocjonalna składa się z kompetencji dających wgląd w spostrzeganie emocji, poprzez odkrywanie emocji u siebie i innych oraz posługiwanie się nimi, czyli wykorzystanie ich w codziennych czynnościach oraz rozumieniu emocji. Bardzo ważnym elementem jest radzenie sobie z emocjami poprzez regulowanie emocji i wpływanie na emocje innych.

Jednym z ważniejszych kompetencji rodzicielskich jest umiejętność przewidywania i regulacji emocji u dzieci, czyli uważność rodzica. Uważność jest rozumiana jako „świadomość, która pojawia się poprzez bycie w chwili obecnej i bez osądzania na rozwijające się doświadczenia chwila po chwili” (KabatZinn, 2003, s. 145). 

Rodzice, którzy są uważni, mają większą otwartość do angażowania się w pozytywne zabawy z dzieckiem,  w tym wyrażanie ciepła i uczuć wraz z używaniem pozytywnej komunikacji. 

Uważni rodzice chętniej słuchają dzieci i reagują na nie z pełną uwagą, zachowują świadomość emocji podczas bycia z dzieckiem.

Można postawić hipotezę, że zdolność rodziców do regulowania emocji może być powiązana z dostosowaniem społeczno-emocjonalnym ich dzieci. Natomiast nadpobudliwość emocjonalna czy dystansowanie się matki czy ojca, może wiązać się z bardziej ostrymi i stresującymi reakcjami na negatywne emocje u dzieci. Brak kompetencji czy strategii regulacji emocji, mogą utrudniać rodzicom odpowiednią reakcję w sytuacjach, gdy ich dzieci przejawiają dużą intensywność w wyrażaniu negatywnych emocji. Dzieci z ADHD mogą mieć problemy ze swoimi emocjami. Nierzadko jest im bardzo trudno zrozumieć co czują – tym bardziej określić swój stan emocjonalny. Jeśli nie nauczą się radzić sobie z tymi emocjami, mogą odczuwać ogromny stres, nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Jeśli nie nauczą się strategii, która pomoże im wypracować równowagę, te wahania nastroju pozostaną z nimi aż do dorosłości.

Poprzez otwartą rozmowę o uczuciach, dziecko uczy się, jak sobie radzić z emocjami. Dzieci są doskonałymi obserwatorami tego, jak zachowuje się rodzic w życiu codziennym. Inteligencja emocjonalna jest zachowaniem wyuczonym przez rodziców i jest cenną umiejętnością kompetencji przywódczych. Inteligencja emocjonalna pomaga zarządzać zachowaniem, podejmować osobiste decyzje, które przynoszą pozytywne rezultaty i radzić sobie z problemami społecznymi.

Dzieci naturalnie podziwiają swoich rodziców, więc wykorzystując to, można dzieciom poprzez zabawę pokazać, jak ważne jest uczenie się. Gdy widzą, że rodzic jest podekscytowany uczeniem się nowych rzeczy, jest to dla nich świetny przykład do naśladowania.

Wzmacnianie pasji i zainteresowań dziecka

Warto wspierać swoje dziecko w rozwijaniu zainteresowań. W dzisiejszym świecie przepełnionym byciem w internecie, jeżeli cokolwiek rozbudzi ciekawość młodego człowieka, nawet coś niepozornego, warto wspierać tą pasję. Determinacja, która może się wyłonić przy realizacji pasjonującego zdania,  z pewnością przełoży się na inne dziedziny życia młodego człowieka takie jak dążenie do celu, realizacja do ukończenia zadania.

Dzieciaki mając obok siebie świadomego, uważnego rodzica, który daje im poczucie bezpieczeństwa oraz wsparcie emocjonalne, same chcą rozmawiać i dyskutować o problemach, kwestionować to, co ich otacza. Czasami też pytają o wskazówki, porady przy wyznaczaniu swoich kamieni milowych. Łącznikiem pomiędzy uważnym rodzicem a mentorem jest pełna uważność na dziecko czyli to, że dziecko, mentee czuje się widziane, słyszane i cenione za to, co do tej pory dokonało.

Rodzic jako mentor i lider

Jako rodzic warto mieć świadomość, że w obszarze przywództwa ważna jest komunikacja. Podkreślanie jak wygląda dobra komunikacja w porównaniu ze złą, dawanie przykładów i parafrazowanie jest dobrym wzorem do naśladowania. Dobrym sposobem jest pozwolenie dziecku zamówić własne jedzenie, pozwolić zadać pytanie dorosłym i komunikować się skutecznie. Dobra komunikacja to nie tylko  umiejętność przywódcza, ale życiowa, którą dzieci będą nosić w sobie przez całe życie. 

Rodzic jest w stanie swoją empatyczną postawą i uważnością wpłynąć na rozwój młodego lidera. Odnosząc się do relacji mentoringowej, mentor nie skupia się wyłącznie na przekazywaniu wiedzy lub umiejętności, ale także na tym, jak znaczący jest wgląd w holistyczny rozwój mentee poprzez zrozumieniu jego potrzeb. 

Rodzic tak jak mentor może budować swoją samoświadomość o własnych uprzedzeniach, założeniach i ograniczeniach czy schematach z dzieciństwa, co daje mu przestrzeń do przyznania się do swoich słabości i dzięki temu może podchodzić do swojej roli mentora z pokorą i otwartym umysłem. 

W przestrzeni domowej, tak ja w relacji mentorskiej jest bardzo istotne zadbanie o przestrzeń opartą na zaufaniu. 

Bardzo ważnym elementem rozwoju młodego lidera jest umiejętność dzielenia się swoimi myślami, pomysłami i uczuciami bez obawy przed krytyką, osądem lub odwetem. Znaczenie bezpieczeństwa psychologicznego przy otwartej rozmowie jest bardzo ważne i może przełożyć się na miękkie kompetencje przyszłego lidera do pracy z zespołem, czy grupą. Otwartość mówienia o słabości, bez osądu jest wspaniałą przestrzenią do uczenia się i rozwoju.

Same sesje mentoringowe są umawiane wcześniej z wyprzedzeniem, co pozwala umiejętnie zarządzać czasem i uczyć korzystać z kalendarza. Dodatkowo doświadczony mentor bada na bieżąco potrzeby rozwojowe dla mentee i dzieli się osobistymi historiami, co może tworzyć okazje, w których przyszły młody leader mógłby zadawać pytania, uczestniczyć jako obserwator w historii. Relacja mentoringowa jest przestrzenią, gdzie młody człowiek może dzielić się swoimi poglądami, podejmując próby eksperymentowania, aby wprowadzać innowacje w swoim działaniu. To jest przestrzeń do nauki wychodzenia poza schematy i odważnego działania poza strefą komfortu. 

Mentoring jest procesem w którym docenione  są obie strony, jest to układ partnerski oparty na wzajemnej relacji. Uczy szacunku do drugiego człowieka i wykształca umiejętność skupienia się na swoich odczuciach, myślach i towarzyszących emocjach. Aby osiągnąć holistyczny rozwój, mentorzy mogą stosować różne strategie, takie jak kierowanie relacją za pomocą głębokich pytań.

Wyobraźmy sobie, że moglibyśmy być bardziej świadomi jako rodzice, kierując nasze dzieci w stronę samo odkrycia i sukcesu. Dla każdego rodzica znalezienie świadomego mentora może być kluczowym krokiem w ich podróży wzrostu i rozwoju, takim, który może zmienić bieg ich życia prywatnego i zawodowego.

Autorka: Paulina Sawa-Oponowicz – Akredytowany mentor EMCC Practitioner, coach prowokatywny, psycholog w trakcie szkolenia, Konsultant biznesowy. 

Więcej informacji o działaniach Pauliny znajdziesz na www.usprawniamybiznes.pl oraz www.inspirepaulina.pl

Fot. Unsplash