Pierwsze kontakty dziecka ze sztuką: Jak książki rozwijają wyobraźnię i wrażliwość najmłodszych?
Pierwsze lata życia dziecka to czas, w którym kształtują się jego zainteresowania, wyobraźnia i wrażliwość estetyczna. Książki, zwłaszcza pięknie ilustrowane, stają się jednym z pierwszych kontaktów dziecka ze sztuką — wprowadzają w świat kolorów, kształtów i historii, rozwijając kreatywność oraz poczucie piękna. W tym artykule dzielę się refleksjami na temat roli literatury dziecięcej jako artystycznego wprowadzenia najmłodszych w świat sztuki i wyobraźni.
Książki jako idealny prezent – warto zaczynać od najmłodszych lat
Nie muszę otwierać kalendarza, by dowiedzieć się, że nieuchronnie zbliża się grudzień. Siedzę teraz przy biurku w swojej pracowni, za oknem prószy śnieg, a świat staje się coraz bardziej biały i nostalgiczny. Moje myśli krążą wokół świąt, czasu spędzonego z rodziną, dni odpoczynku, podsumowań, wdzięczności za dobry rok oraz życzeń kolejnego dobra na przyszłość. To również czas kupowania upominków.
Z uwagi na to, że jestem mamą, myślę przede wszystkim o idealnych prezentach dla mojego ośmioletniego synka. Wychowałam go na miłośnika książek. Od pierwszych miesięcy jego życia otaczamy się literaturą. Nie mam więc trudności z wyborem prezentu. Książka to zawsze dobry pomysł, a zalet czytania jest niezliczenie wiele!
„Książka i możność czytania to największy z cudów ludzkiej cywilizacji” Maria Dąbrowska
Miłość do literatury dziecięcej
Sama jestem również miłośniczką książek dla dzieci. Gdy opowiadam komuś o moich upodobaniach, często słyszę odpowiedź: „Tak, jesteś mamą, więc czytasz ze swoim dzieckiem”. Prawda jest taka, że czytam synkowi, ale również od lat czytam i z radością odkrywam głównie literaturę dziecięcą.
Pamiętam pewną przeuroczą sytuację. Gdy pracowałam jeszcze w bibliotece, podczas odwiedzin przedszkolaków i momentu, gdy mogły samodzielnie oglądać książki, wzięłam również do ręki jedną i zaczęłam ją kartkować. Przyglądała mi się pewna dziewczynka. W końcu podeszła i spytała, co robię. Odpowiedziałam, że oglądam książkę. Spojrzała na mnie i zaskoczonym tonem zwróciła mi uwagę, że jest to książka dla dzieci. Naturalnie i z uśmiechem wytłumaczyłam, że lubię książki dla dzieci, na co dziewczynka odpowiedziała coś, co często wspominam – „Pani jest jakaś dziwna!”
Lubię powtarzać, że każdy ma swoje małe dziwactwa. Moim jest czytanie literatury dziecięcej.
Wartości w książkach dla dzieci i rola ilustracji w rozwoju najmłodszych
W książkach dziecięcych poszukuję przede wszystkim wartości, o co nietrudno, ponieważ – z uwagi na swojego odbiorcę – literatura ta staje się ważnym elementem wychowania. Miłość, dobro, przyjaźń, rodzina, pomaganie potrzebującym czy słabszym, podążanie za marzeniami, ciekawostki o świecie itd. To wszystko sprawia, że z łatwością odnajduję się pomiędzy regałami w działach dziecięcych bibliotek czy księgarni. Nic dziwnego więc, że w swojej własnej twórczości zwróciłam się w stronę najmłodszych odbiorców, ponieważ moja sztuka również krąży wokół wartości i tematów ważnych dla dzieci.
Od czasów dziecięcych marzyłam, by ilustrować książki dla dzieci, ale – co istotne – ręcznie i akwarelą. Zdaję sobie sprawę z tego, że jest to proces o wiele bardziej pracochłonny od ilustracji wykonanych techniką digital, ale różnica w odbiorze oraz autentyczność doświadczania sztuki poprzez kontakt z książką ilustrowaną ręcznie są nieporównywalne. Z uwagi na efekt końcowy wiem, że będę ilustrować książki tylko własnoręcznie wykonanymi obrazami.
Jestem pokoleniem wychowanym na książkach zdobionych przez Polską Szkołę Ilustracji. Z rozmów z dorosłymi – starszymi i młodszymi – wiem, jak długo w pamięci pozostają obrazy widziane w dzieciństwie w książkach dla dzieci, i dlatego jest dla mnie tak ważne, by ilustracje tworzyć w sposób uważny i wyjątkowy. To bardzo odpowiedzialne zadanie.
Moje książki dla dzieci — najważniejsze ilustracje i publikacje ostatnich lat
W 2021 roku wydawnictwo Arkady wydało pierwszą książkę z moimi ilustracjami – „Tulipanka… i kolor pomarańczowy” Katarzyny Ducros. Jest to malarska opowieść o powstaniu koloru pomarańczowego oraz zabawnej, kwiatowej wróżki, czyli tytułowej Tulipanki (książka została wydana również we Francji). W tym samym czasie wydawnictwo Bis wydało książkę Jolanty i Lili Symonowicz „Hania Baletnica”, a później także dalsze przygody Hani — dziewczynki, która rozpoczyna naukę baletu i nie poddaje się w dążeniu do realizacji marzeń.
W tym roku miałam okazję współpracować przy uroczej książce Dagmary Budzbon-Szymańskiej „Jaszczurka Zosia i artystyczne zwierzaki”. To pozycja dla najmłodszych, w kartonowej oprawie, do której malowałam ilustracje i projektowałam całą szatę graficzną.
Zdecydowanie najbardziej dumna jestem z pierwszej książki wydanej w Pracowni Arcytwór – „O chłopcu, który nie chciał zasnąć” Katarzyny Ducros. Jest to w całości ilustrowana ręcznie akwarelami książka dla dziewczynek i chłopców – dla każdego dziecka, które kocha marzyć i używać swojej wyobraźni, na przykład w ulubionej zabawie dzieciństwa, czyli w tzw. zabawie „w udawanie” lub „na niby”. Któż nie lubi wyobrażać sobie, że łóżko to statek, a patyczek to magiczna różdżka?
Bohater książki, Krzyś, rośnie wraz z książką i, stale wędrując na zaczarowaną wyspę, nie przestaje być w żywym kontakcie ze swoją wyobraźnią, czego później uczy swoje dzieci. Może to być zachętą dla nas, dorosłych, by również od czasu do czasu odpuścić, poczuć się znów dzieckiem i oddać się marzeniom.
Autorka: Ewa Ziemer — graficzka, ilustratorka. Urodziła się po to, by tworzyć piękne rzeczy. Kocha kwiaty, zwierzęta i całą naturę, która jest dla niej nieustającym źródłem inspiracji. Prowadzi Pracownię Arcytwór, w której z sercem tworzy ręcznie akwarelowe i rysunkowe ilustracje. Na ich bazie projektuje nadruki na różne piękne przedmioty, takie jak kubki, torby, kosmetyczki czy kalendarze. Z pasją ilustruje również książki dla dzieci. W 2025 roku samodzielnie wydała książkę Katarzyny Ducros „O chłopcu, który nie chciał zasnąć”.
Produkty powstałe w Pracowni Arcytwór można zakupić w Sklepiku z Wyobraźnią.
W mediach społecznościowych ilustratorka odsłania kulisy swojej artystycznej pracy — znajdziesz ją na Facebooku, Instagramie i YouTube.
